Παλαμάς - ΠΑΤΡΙΔΕΣ

ΠΑΤΡΙΔΕΣ

...
Εδώ ουρανός παντού κι ολούθε ήλιου αχτίνα,
και κάτι ολόγυρα σαν του Υμηττού το μέλι,
βγαίνουν αμάραντ’ από μάρμαρο τα κρίνα,
λάμπει γεννήτρα ενός Ολύμπου η θεία Πεντέλη.

Στην ομορφιά σκοντάβει σκάφτοντας η αξίνα,
στα σπλάχνα αντί θνητούς θεούς κρατά η Κυβέλη,
μενεξεδένιο αίμα γοργοστάζ’ η Αθήνα
κάθε που τη χτυπάν του Δειλινού τα βέλη.

Της ιερής ελιάς εδώ ναοί και οι κάμποι
ανάμεσα στον όχλο εδώ που αργοσαλεύει
καθώς απάνου σ’ ασπρολούλουδο μια κάμπη,

ο λαός των λειψάνων ζη και βασιλεύει
χιλιόψυχος, το πνεύμα και στο χώμα λάμπει,
το νιώθω, με σκοτάδια μέσα μου παλεύει

Εκεί που ακόμα ζουν οι Φαίακες του Ομήρου
και σμίγ’ η Ανατολή μ’ ένα φιλί τη Δύση,
κι ανθεί παντού με την ελιά το κυπαρίσσι,
βαθύχρωμη στολή στο γαλανό του Απείρου

Πατρίδες! Αέρας, γη, νερό, φωτιά! Στοιχεία,
αχάλαστα και αρχή και τέλος των πλασμάτων,
σα θα περάσω στη γαλήνη των μνημάτων,
θα σας ξανάβρω, πρώτη και στερνή ευτυχία!

...1895

Παλαμάς

"Πατρίδες! Αέρας, γη…."

ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

• Η ποιητική δημιουργία του Παλαμά συνταιριάζει έξοχα τη σκέψη και το συναίσθημα σε μια βαθιά ενότητα.
  
• Στο έργο του ομοιόμορφα αντικρίζει τη φύση και τη ζωή.
  
• Ο φιλοσοφικός στοχασμός είναι συνακόλουθος του ποιητικού έργου του.
  

  
  

  "Η σειρά των "Πατρίδων" ανήκει στα πιο ευτυχισμένα κατορθώματα του Παλαμά"
  Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος
  

• Στα σονέτα αυτά ο ποιητής μας μιλάει για τις φυσικές και πνευματικές του πατρίδες που τον διαμόρφωσαν έτσι όπως είναι.
  
• Από άποψη τεχνοτροπίας τα σονέτα σημαδεύουν τη στροφή του Παλαμά στον Παρνασσισμό.
  

• ΠΑΡΝΑΣΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
  

• Ομοιοκαταληξία
  
• Αρτιότητα στίχου
  
• Υποβλητικότητα - Μουσικότητα
  
• Ελληνολατρία
  
• Ύφος σοβαρό
  
• Υψηλό νοηματικό περιεχόμενο

• Άλλο μορφικό στοιχείο είναι οι χασμωδίες και οι διασκελισμοί που αδυνατίζουν στιχουργικά το ποίημα αλλά του δίνουν ζωηρότητα και ταχύτητα.
  

• ΟΜΟΙΟΚΑΤΑΛΗΞΙΑ :
  

• Σταυρωτή στα τετράστιχα (1^ος-4^ος, 2^ος-3^ος)
  
• Ζευγαροσταυρωτή στα τρίστιχα - ελεύθερη- (1^ος---3^ος---7^ος
  2^ος---4^ος---5^ος)
  

• ΣΤΙΧΟΣ : δεκατρισύλλαβος
  
• ΜΕΤΡΟ : ιαμβικό
  
• ΓΛΩΣΣΑ : καλοδουλεμένη δημοτική και φανερώνει την προσπάθειά του για άψογη γλωσσική έκφραση
  
• Ο πλούσιος λυρισμός του τον αναδεικνύει σε οικουμενικό ποιητή.
  

• Με συνεχείς μεταφορικές εκφράσεις καταφέρνει να εκφράσει τη μεταφυσική αγωνία του υποβάλλοντας τον αναγνώστη σε δυνατές συγκινησιακές καταστάσεις, καθώς του θυμίζουν σκηνές από την ιστορία της Γέννεσης.
  

• Παρά τη διάχυτη μελαγχολία στο τέλος υπάρχει μια αισιόδοξη Παλαμική θέση ( ανάλυση).
  

ΠΑΤΡΙΔΟΛΑΤΡΙΑ - ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ

…Από τον τόπο που γεννήθηκε, από τον τόπο που ρίζωσε κι ασάλευτος απόμεινε, στον τόπο το μεγαλύτερο που είναι η Ελλάδα, κι από τούτον στις άλλες χώρες και στη γη την απέραντη και στο σύμπαν ολάκερο και στο άναρχο και απεριόριστο χάος που το συμβολίζει "η γαλήνη των μνημάτων"…ανεβοκατεβαίνει όλη τούτη τη σκάλα και οικειώνεται το νόημα της γενέθλιας γης με καθοδηγητή το πάθος για την ευρύτερη πατρίδα και οδηγό τη γνώση και την έμπνευση.

Β.Δ.